Portret: Błogosławiony Wincenty Lewoniuk i jego dwunastu towarzyszy

Błogosławiony Wincenty Lewoniuk i jego dwunastu towarzyszy

Męczennicy unici z Pratulina

Trzynastu chłopów greckokatolickich zastrzelonych przez żołnierzy rosyjskich przed swoją cerkwią w Pratulinie, której odmówili wydać Kościołowi prawosławnemu.

Po powstaniu 1863 roku władza carska przystąpiła do likwidacji greckokatolickiej diecezji chełmskiej i przymusowego włączenia jej wiernych do rosyjskiego Kościoła prawosławnego. Opornych księży wypędzano lub deportowano; we wsiach Podlasia parafianie unici stawiali opór.

24 stycznia 1874 w Pratulinie wierni zgromadzili się przed swoją cerkwią, by nie dopuścić do jej przekazania księdzu prawosławnemu. Żołnierze otworzyli ogień do nich, gdy modlili się i śpiewali na kolanach. Wincenty Lewoniuk, lat dwadzieścia pięć, padł pierwszy; dwunastu innych mężczyzn, w wieku od dziewiętnastu do pięćdziesięciu lat, zmarło na miejscu lub z ran w następnych dniach.

Ci ojcowie rodzin i młodzi chłopi – Daniel Karmasz, Łukasz Bojko, Konstanty Bojko, Anicet Hryciuk, Filip Geryluk, Onufry Wasyluk, Bartłomiej Osypiuk, Ignacy Frańczuk, Jan Andrzejuk, Konstanty Łukaszuk, Maksym Hawryluk i Michał Wawrzyszuk – zostali beatyfikowani przez Jana Pawła II w 1996. Ich relikwie spoczywają w sanktuarium w Pratulinie.