Portret: Święta Agnieszka

Agnes

Święta Agnieszka

Dziewica i męczennica z Rzymu

Młoda Rzymianka w wieku dwunastu lub trzynastu lat, zmarła za wiarę i dziewictwo, zapewne za Dioklecjana, opiewana przez Ambrożego i Damazego, wymieniana w kanonie rzymskim i czczona przy via Nomentana.

Agnieszka jest jedną z najlepiej poświadczonych męczennic rzymskich: Depositio martyrum z 354 roku odnotowuje jej święto 21 stycznia przy via Nomentana, święty Ambroży sławi w 377 roku w traktacie O dziewicach to dwunastoletnie dziecko, które stanęło przed katem, papież Damazy poświęcił jej inskrypcję, którą nadal zachowano w jej bazylice, a poeta Prudencjusz hymn. Rok jej śmierci pozostaje niepewny: najczęściej umieszcza się ją około 304 roku, za Dioklecjana, czasem za Waleriana.

Świadectwa rozchodzą się co do jej męki: miecz według Ambrożego i Prudencjusza, ogień według Damazego. Jej Męka, fałszywie przypisywana Ambrożemu i późniejsza niż V wiek, dodaje do tego odrzuconego zalotnika, syna prefekta Rzymu, wystawienie w domu rozpusty, z którego wychodzi nietknięta, okryta swymi włosami. Tradycja umieszcza ten epizod na stadionie Domicjana, dzisiejszej Piazza Navona, gdzie wznosi się kościół Sant'Agnese in Agone.

Nad jej grobem Konstancja, córka Konstantyna, kazała wznieść bazylikę, w pobliżu której stoi jej mauzoleum, dzisiejsze Santa Costanza; papież Honoriusz I odbudował ją w VII wieku i kazał ozdobić mozaiką w absydzie, na której Agnieszka ukazuje się jako cesarzowa. Co roku 21 stycznia błogosławi się tam dwa baranki, z których wełny tkane są paliusze, jakie papież wręcza arcybiskupom metropolitom. Jej imię figuruje w kanonie rzymskim Mszy.

Zobacz 13 momentów z życia →

Oto więc w jednej ofierze podwójne męczeństwo, czystości i wiary: pozostała dziewicą i otrzymała męczeństwo.
— Święty Ambroży, O dziewicach I, 2, 9