
Lekarz z Antiochii, towarzysz podróży świętego Pawła, autor trzeciej Ewangelii i Dziejów Apostolskich, które napisał po „wnikliwym zbadaniu wszystkiego od początku”.
Według Euzebiusza z Cezarei (Historia kościelna III, 4) Łukasz pochodzi z Antiochii Syryjskiej. Paweł nazywa go „Łukaszem, umiłowanym lekarzem” (Kol 4, 14) i zalicza go do swoich współpracowników (Flm 24); podczas ostatniego uwięzienia pisze: „Tylko Łukasz jest ze mną” (2 Tm 4, 11). Fragmenty Dziejów napisane w pierwszej osobie liczby mnogiej ukazują go u boku Apostoła z Troady do Filippi, a potem z Filippi do Jerozolimy, gdzie spotykają Jakuba i starszych (Dz 21, 17–18).
Podczas dwóch lat uwięzienia Pawła w Cezarei Nadmorskiej (Dz 24, 27) Łukasz pozostaje w Ziemi Świętej, zanim towarzyszy mu na statku, który wiezie go do Rzymu (Dz 27–28). Prolog jego Ewangelii mówi, że zebrał świadectwo „tych, którzy od początku byli naocznymi świadkami”: jego opowieść, która zaczyna się i kończy w świątyni jerozolimskiej, jako jedyna przekazuje Zwiastowanie, Nawiedzenie, Narodzenie w Betlejem, przypowieści o synu marnotrawnym i o miłosiernym Samarytaninie oraz ukazanie się w Emaus.
Dawny prolog Ewangelii mówi, że zmarł w wieku osiemdziesięciu czterech lat w Beocji, nie będąc żonatym. Jego relikwie zostały w 357 roku przeniesione do kościoła Świętych Apostołów w Konstantynopolu; Padwa czci jego ciało w bazylice św. Justyny. Tradycja poświadczona w VI wieku czyni go pierwszym malarzem ikon Matki Bożej, stąd jego patronat nad malarzami. Jego symbolem wśród ewangelistów jest byk.

