
Młoda dziewica konsekrowana z Katanii, umęczona za Decjusza około 251 roku, wymieniana w kanonie rzymskim Mszy; jej welon, niesiony naprzeciw lawy z Etny, uczynił z niej opiekunkę Katanii przed ogniem.
Według jej Męki, spisanej w V wieku i zachowanej po łacinie i po grecku, Agata pochodziła z szlachetnej, chrześcijańskiej rodziny z Katanii i poświęciła się Bogu. Namiestnik Kwincjan, w niej rozmiłowany, kazał ją aresztować na mocy edyktu Decjusza. Pozostała niewzruszona i odpowiedziała, że nie ma wyższej szlachetności niż być służebnicą Chrystusa. Torturowana, miała odcięte piersi; tradycja podaje, że święty Piotr ukazał jej się w więzieniu i uzdrowił ją. Tarzana po rozżarzonych węglach, zmarła w swej celi 5 lutego 251 roku.
Jej kult jest bardzo dawny: jej imię figuruje w kanonie rzymskim Mszy, a ona sama jest przedstawiona wśród dziewic na mozaikach w kościele Sant'Apollinare Nuovo w Rawennie. W Rzymie papież Symmach wzniósł jej bazylikę przy via Aurelia, a święty Grzegorz Wielki poświęcił jej w 593 roku kościół Sant'Agata dei Goti. Tradycja podaje, że rok po jej śmierci jej welon, przeciwstawiony erupcji Etny, zatrzymał lawę; od tego czasu jest niesiony w procesji naprzeciw strumieni lawy, jeszcze w 1886 roku w Nicolosi.
Zabrane do Konstantynopola w 1040 roku przez bizantyńskiego wodza Jerzego Maniakesa, jej relikwie zostały sprowadzone z powrotem do Katanii w 1126 roku przez dwóch żołnierzy, Gisliberta i Goselma. Spoczywają w katedrze, wraz z srebrnym popiersiem-relikwiarzem z 1376 roku. Od 3 do 5 lutego Katania obchodzi jedno z największych świąt religijnych Włoch: popiersie przemierza miasto na swym wozie, ciągnionym przez tysiące wiernych odzianych w biały „sacco” i poprzedzanym „candelore” cechów. Jest także patronką Malty, wraz ze świętym Pawłem i świętym Publiuszem, oraz San Marino.






