
Princeps bellator a sorore conversus, in Inis Mór monasterium condidit quod insulas Aran «insulam sanctorum» fecit, seminarium vitae monasticae Hibernicae.
Secundum Vitam eius, ex recensione sera notam, Endeus (Éanna) filius est Conalli Derg, regis Orielensis, in Ultonia meridionali. Bellator et patris heres, a sorore sua, abbatissa sancta Fanchea, conversus est, quae eum ab armis avertit. Ad vitam monasticam Rosnati institutus est, magno monasterio Britanniae insularis saepe cum Candida Casa (Whithorn) idem habito, ibi ordinationem recepit, deinde in Hiberniam rediit.
Circa annum 484 affinis eius Aengus, rex Momoniae, ei terras in insulis Aran, in ostio sinus Galviensis, donavit. Killeaniae, in Inis Mór, Endeus monasterium summae austeritatis condidit: cellae lapideae, somnus humi, cibus silentio sumptus, labor manuum, piscatio, oratio et studium Scripturarum. Insulam paulatim inter plures communitates divisit.
Martyrologium Romanum notat monasterium eius tam celebre factum esse ut insula «insula sanctorum» appellaretur. Ciaranus Cluanensis, Brendanus, Iarlathus vel Finnianus ibi versati sunt, et Endeus, cum sancto Finniano Cluanirardensi, pater vitae monasticae Hibernicae habetur. Aran admodum senex circa annum 530 obiit ibique sepultus est.



