
Anno 251, post Decii persecutionem, episcopus Romanus electus, Cornelius lapsos christianos post paenitentiam readmisit, contra schisma rigidum Novatiani; Centumcellas relegatus, ibi anno 253 obiit et in Canone Romano nominatur.
Post mortem Fabiani sedes Romana plus quam annum vacat. Vere anni 251 Cornelius presbyter eligitur, scribit sanctus Cyprianus, «de clericorum paene omnium testimonio, de plebis suffragio, de sacerdotum consensu» (Epistula 55). Novatianus presbyter, theologus celebris qui christianis in persecutione sacrificantibus omnem reconciliationem negat, tunc contra eum se episcopum consecrandum curat. A Cypriano et Dionysio Alexandrino sustentatus, Cornelius Romae synodum sexaginta episcoporum congregat, quae Novatianum damnat et apostatas paenitentes ad paenitentiam admittit.
In epistula ad Fabium Antiochenum ab Eusebio servata (Historia ecclesiastica, VI, 43), Ecclesiam Romanam describit: quadraginta sex presbyteros, septem diaconos, septem subdiaconos, quadraginta duos acolythos, quinquaginta duos exorcistas, lectores et ostiarios, et plus quam mille quingentas viduas et pauperes sustentatos. Anno 252 persecutio sub Treboniano Gallo renovatur: Cornelius Centumcellas, hodie Civitavecchia, relegatur, ubi mense Iunio 253 moritur. Cyprianus eum ut martyrem salutat.
Corpus eius Romam refertur et in crypta Lucinae, in coemeterio Callisti, sepelitur, sub epitaphio Latino quod eum martyrem dicit. Nomen eius in Canone Romano Missae iuxta Cypriani nomen legitur, qui Carthagine die 14 Septembris 258 capite truncatus est; Calendarium Romanum generale eos simul die 16 Septembris celebrat. Carnaci, in Britannia Minore, sanctus Cornély, forma Britannica nominis eius, ut cornutorum animalium tutor invocatur; abbatia Kornelimünster, prope Aquisgranum, reliquias ei attributas servat.










