
Męczennica rzymska wymieniona w kanonie rzymskim, której imię od starożytności nosi kościół na Zatybrzu; jej legendarna Męka uczyniła ją patronką muzyków.
O dziejach Cecylii wiadomo niewiele pewnego: kościół tytularny na Zatybrzu nosi jej imię od końca V wieku, jej kult jest poświadczony w najstarszych rzymskich księgach liturgicznych, a jej imię figuruje w kanonie rzymskim Mszy. Martyrologium Rzymskie ostrożnie relacjonuje, że „miała uzyskać” palmę męczeństwa i że została pochowana na cmentarzu Kaliksta przy via Appia, gdzie pokazuje się jej kryptę obok krypty papieży. Data jej śmierci jest nieznana; najczęściej umieszcza się ją w III wieku.
Jej Męka, spisana pod koniec V wieku, jest w dużej mierze legendarna: młoda patrycjuszka oddana Chrystusowi, Cecylia nawraca swego męża Waleriana i jego brata Tyburcjusza, którzy giną jako męczennicy przed nią; skazana na uduszenie w łaźni swego domu, a następnie ugodzona trzema ciosami miecza, przeżywa trzy dni. Zdanie z tej opowieści, podjęte przez liturgię, ukazuje ją śpiewającą Bogu w sercu, gdy grały instrumenty weselne: stąd jej patronat nad muzykami, który utrwala się od końca średniowiecza.
W 821 roku papież Paschalis I przenosi jej szczątki z katakumb do bazyliki św. Cecylii na Zatybrzu, którą każe odbudować. Podczas otwarcia grobu w 1599 roku ciało miało zostać znalezione nienaruszone, leżące na boku; rzeźbiarz Stefano Maderno przedstawia je tak w słynnym marmurowym posągu umieszczonym pod ołtarzem.



